astronautika.com

Dan zaljubljenih, 14. veljače, na plavoj planeti mnogi parovi, ali i oni koji nisu u vezi, obilježavaju bar ponekom gestom, poklonom, aktivnošću. Nerijetko u tome prednjače pokloni poput rascvjetane ruže ili sličnog bilja. Ipak ako vas radni dan i obveze doslovce pregaze još se uvijek možete „izvući“ tako da bliskoj osobi poklonite svemirsku ružu. Nemojte to činiti gledajući u ekran računala, izađite pod zvjezdano nebo i usmjerite vaša čula prema svemirskim prostranstvima. Ilustracija koju donosimo samo je zrnce pijeska u oceanu svemirskih ljepota..

Ruski bespilotni teretni svemirski brod Progres M-18M uspješno je nakon samo šest sati leta po lansiranju pristigao na Međunarodnu svemirsku postaju. Ovo je treća misija modificiranih Progresa po tkz. brzom režimu spajanja s ISSom. Ranije je ovim teretnim brodovima trebalo najmanje dva dana kako bi se spojili s Postajom. U teretnom prostoru nalaze se dvije i pol tone potrepština za posadu ISSa koje će astronauti iskrcati tijekom tjedna. Osnovna tehnološka riješenja svemirskih brodova ovog tipa stara su nekoliko desetljeća no i danas se pokazuju kao pouzdani strojevi čija će učinkovitost  teško biti nadmašena.

UN-ova komisija za miroljubivo korištenje svemira usvojila je novu agendu kojom će se baviti tijekom ove godine a nosi naziv; Svemirsko vrijeme i njegove implikacije na Zemlju. UN time pokazuje zanimanje i važnost izučavanja svemirskog vremena odnosno njegova utjecaja na planetu. Asteroidi, svemirski otpad, zračenja iz dalekog svemira, Sunčeva aktivnost, sigurnost tehnike i ljudi u svemiru, globalne komunikacije i navigacija, elektroenergetski sustav.. samo su neke od tema kojima će se baviti UN-ov COPUOS Science and Technical Subcommittee. Posebna će pažnja biti posvećena izučavanju Sunca, radijacijskim olujama, sunčevom vjetru, flarama, bakljama i izbačajima koronarne mase. Svemirsko vrijeme ima neosporan i veliki utjecaj na planetu, tehniku, biljni i životinjski svijet te čovjeka, stoga zavrijeđuje svoje istaknuto mjesto u našim akivnostima, poručuju iz UNa. Svemirsko vrijeme je prirodna pojava, potencijalno opasna po našu civilizaciju na globalnoj razini a ovom agendom svemirske znanosti i tehnologije postaju dio razmišljanja svakoga od nas, iako na prvi pogled toga čak i nismo svijesni, dalo se isčitati iz izjave Hansa Haubolda iz UN-ova za svemirske poslove.

Kompanija Space X je 17. decembra 2012. uspešno obavila novo ispitivanje raketnog sistema vertikalnog poletanja i spuštanja nazvanog (“Skakavac”). Ovo je treći i najveći “skok” neobičnog aparata koji je dostigao visinu od 40 metara. Tamo je na kratko zastao, a onda se vratio natrag i pomoću četiri amortizerske noge stajnog trapa uspećno sleteo. Trajanje leta je iznosilo 29 sekundi. Tokom prethodna dva testiranja, Grasshopper je prvo “skočio” 1.8m (prošlog septembra), pa 5.4m tokom drugog testa obavljenog u novembru 2012. Osnovni zadatak Grasshoppera je prevoz korisnog tereta mase do 10 tona na nisku orbitu, uz korišćenje lansirnog sistema koji je praktično potpuno višekratne upotrebe. U daljoj perspektivi, ovaj sistem može biti korićen i za misije na Mars. Visine 32.3 m i prečnika 3.66 m, Grasshopper je modifikacija rakete-nosača Falcon-9 sa koje je preuzet prvi stepen. Ispod je ugradjen novi raketni motor Merlin-1D potisne snage 67 ts (670kN) na nivou mora. Poredjenja radi, devet postoješih motora prvog stepena RN Falcon-1 i Falcon-9 Merlin-1C individualno razvijaju snagu od po 56.7 ts. Na taj način, stručnjaci SpaceX istovremeno ispituju sisteme perspektivnog raketno-kosmičkog sistema za vertikalno poletanje i sletanje i novi motor koji će biti korišćen na budućim modifkacijama RN porodice Falcon. Tokom ovog eksperimenta, na vrhu rakete u maloj kapsuli se nalazila lutka kauboja u prirodnoj veličini, radi prvih gabaritnih provera sistema koji će, jednoga dana ako sve bude išlo po planu poneti ljude u kosmos. Ideja gradnje kosmičkih aparata sa vertikalnim poletanjem i sletanjem je prvi put upotrebljena tokom projektovanja mesečevog modula LM u programu Apollo. Mnogo godina kasnije, tokom 90-ih, stručnjaci kompanije McDonald-Douglass su obavljali ispitivanja jednostepene rakete Delta Clipper, ali se od daljih radova na ovom projektu odustalo. Od najranijih dana projekta RN Falcon, u kompaniji SpaceX razmišljaju o načinima smanjenje cene lansiranja satelita u kosmos. Po mišljenju direktora kompanije Ilona Maska, najpouzdaniji način da se smanji cena lansiranja i poveća konkurentnost na kosmičkom tržištu je smanjenje gubitaka tokom samog lansiranja. Tokom prethodnih lansiranja RN Falcon-9 na primer, stručnjaci SpaceX su pokušali da iz vode izvuku odbačene prve stepene rakete, ali bez uspeha. Gradnjom raketno-kosmičkog sistema koji bi se posle izbacivanja satelita u orbitu vertikalno vrašao na Zemlju radi daljeg korišenja, cene troškova lansiranja bi se svele na minimum. Analize SpaceX govore da cena može pasti do samo 200 dolara po kilogramu korisnog tereta. Trenutno, najmanja cena lansiranja je u granicama izmedju dve i pet hiljada dolara po kilogramu. Cena koja mora biti plaćena za smanjenje usluga lansiranja je naravno – povećana masa RN. Zbog dodatnog goriva, stajnog trapa i sistema upravljanja vertikalnog spuštanja na oba stepena njena nosivost je smanjena za 40% u odnosu na konvencionalne RN jednokratne upotrebe istih parametara.Ispitivanja Grasshopper-a, koja se odvijaju u kosmičkom centru kompanije SpaceX u gradu Makgregor u Teksasu, trajaće još najmanje tri godine. Federalna agencija avijacije SAD (FAA) je inače odobrila kompaniji SpaceX 70 lansiranja do visine od tri i po hiljade metara. Kao što je poznato, SpaceX je jedna od najuspešnijih malih privatnih kompanija na kosmičkom tržištu. Maja 2012. sopstvenom RN Falcon-9 ona je lansirala prema MKS prve komercijalne tereta u brodu višekratne namene Dragon koji je projektovan uz podršku NASA-e. Oktobra 2012. Dragon je po drugi put spojen sa MKS. To je ujedno oficijelno bio prvi od 12 planiranih letova ovog teretnog broda prema MKS. Dragon je takodje jedan od tri kandidata NASA-inog programa komercijalnih misija američkih astronauta na niske orbite.

Uz dozvolu autora i portala preuzeto sa Astronomskog magazina.
(www.astronomija.co.rs)

Nakon pola godine provedenih na Marsu rover Curiositi  je prvi put upotrebio svoju bušilicu koja je ugrađena na vrhu njegove robotske ruke. Bilo je to 8. veljače ove godine, 182.-gog SOLa (Marsovog dana) od kako se rover iskrcao na  susednu planetu. Rover je u odabranom, vlaknastom i fino granuliranom komadu stene izbušio rupu širine 1,6 i dubine 6,6 centimetara kako bi zavirio u njenu unutrašnjost, odnosno kako bi iz nje uzeo uzorke koje će zatim analizirati u svojoj laboratoriji. Naučnici veruju da su ovim bušenjem obezbedili dovoljnu količinu uzoraka za vršenje analize, a očekuju da će, uz ostalo, analize pružiti dokaze o vlažnom okruženju u kojem se nalazi stena. Tokom novembra prošle godine za sa Marsa su stizale zagonetne vesti i nagoveštaji o važnim otkrićima, pa je tako rečeno da su instrumenti Kujuriozitija detektovali metan koji je inače nusprodukt života, ali se kasnije ispostavljalo da su u pitnjau odrđene neželjene zalihe ovog gasa koje je rover na Mars doneo sa Zemlje. Da ne bi došlo do sličnih pogrešnih zaključaka ovog puta će deo prikupljenog praha stene poslužiti da se očiste i odstrane tragovi materijala koji, ako ih ima, zapravo potiču sa Zemljie i koje je rover slučajno prikupio i doneo na Mars iz perioda svog zemaljskog života. Svi instrumenti rovera su pre pakovanja za put na Mars detaljno očišćeni, ali pomenuto iskustvo govori da je potpuono čišćenje praktično nemoguće. Inače, da dodamo da su inženjeri posvetili izuzetnu pažnju konstruisanju roverove bušilice. Oni su napravili osam različitih bušilica, sa njima izbušili 1200 rupa u dvadeset različitih zemaljskih stena da bi izabrali najbolju za planirane radove na Marsu. Sada ostaje da čekamo rezultate analize prikupljenog stenovitog praha. Za analizu skupljeni prah stene će se prosejati jednom ili više puta kako bi se odstranile sve čestice veće od 150 mikrona. Posebno sito će propustiti samo sitne, fine čestice u roverovu laboratoriju u kojoj će se vršiti njihova analiza.

Uz dozvolu autora i portala preuzeto sa:

Astronomski magazin – www.astronomija.co.rs